دیزج معرب دیز یا دیزهاست که در منابع معتبر دو معنی متفاوت برای آن ذکر شدهاست. نخست بمعنی دیزک یا همان دژک بمعنی دژ و قلعه و در معنای دیگر بمعنی رنگ یا رنگ خاکستری و اسب خاکستری رنگ.
حمدالله مستوفی مورّخ مشهور دوره مغول که د
ر کتاب نزهت القلوب از تبریز اسم
برده نوشته که تبریز را هفت ناحیت است چهاروم ارونق که در غرب آن قرار گرفته و دارای سی پاره دیه است و آبادی های بزرگ دارد . مثل وایقان – سیس – شبستر – تسوج – … . اما نامبرده از روستای دیزج خلیل اسمی نبرده است ولی آثار تاریخی باقی مانده از دوران های پیش مثل کول تپه در جنوب شرقی دیزج خلیل و قوچ های سنگی سفیران و جهانگردانی که در ادوار مختلف تاریخی از اروپا به ایران امده و از جاده تبریز – طرابوزان یعنی از این مسیر عبور کرده اند در سفرنامه های خود از روستای دیزج خلیل و آبادانی آن به نیکی یاد کرده اند .
ادوارد براون جهانگرد معروف که در ضمن عبور از این راه در یکی از کاروان سراهای این روستا شبی را بیتوته کرده و صاحب کاروان سرا یک دسته گل بنامبرده هدیه کرده است آن را هم در سفرنامه خود نوشته است . (قوچ سنگی مقابل مسجد قره را چند سال قبل دزدیدند( مویّد آن است که این روستا از قدیم الایام مسکون بوده و قنواتی که مثل ملیکان – قاضی کهریزی – علاءالدین- مرادآباد – قزل کهریز – ایل بیز – … که هر کدام جزو آثار تاریخی می باشد و در این روستا جاری هستند هرکدام نشانه هائی از قدمت وو تاریخی این روستا را بنمایش گذاشته اند و نیز حمام دیزه مساجد حاج شرملو و دیگر مساجد این روستا هریک قدیمی بودن این روستا را گواهی می دهند .
